{"id":80,"date":"2019-05-17T21:29:00","date_gmt":"2019-05-17T18:29:00","guid":{"rendered":"http:\/\/qualist.test:81\/blog\/?p=80"},"modified":"2020-05-08T23:26:34","modified_gmt":"2020-05-08T20:26:34","slug":"veri-zarflama-analizi-vza-ile-uretim-isletmelerinde-kaynaklarin-etkin-yonetimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qualist.com\/blog\/tr\/veri-zarflama-analizi-vza-ile-uretim-isletmelerinde-kaynaklarin-etkin-yonetimi\/","title":{"rendered":"Veri Zarflama Analizi (VZA) \u0130le \u00dcretim \u0130\u015fletmelerinde Kaynaklar\u0131n Etkin Y\u00f6netimi"},"content":{"rendered":"\n

Makine Etkinli\u011finin De\u011ferlendirilmesinde; Veri Zarflama Analizi<\/h4>\n\n\n\n

Bir \u00fcretim i\u015fletmesi i\u00e7in kaynaklar\u0131n etkin y\u00f6netimi kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu noktada; \u00fcretim i\u015fletmeleri farkl\u0131 y\u00f6netim yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan ve yal\u0131n \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131ndan faydalanmaktad\u0131rlar. Toplam \u00fcretken bak\u0131m (T\u00dcB), alt\u0131 b\u00fcy\u00fck kayb\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ekipman verimlili\u011finin artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve \u00fcretim performans\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesini ama\u00e7layan en \u00f6nemli yakla\u015f\u0131mlardan biridir. Toplam \u00fcretken bak\u0131m yakla\u015f\u0131m\u0131nda, makinelerin etkinli\u011fi, toplam ekipman etkinli\u011fi ad\u0131 verilen bir E Eurasian Business & Economics Journal 2019,Volume: 18 67 performans g\u00f6stergesi ile de\u011ferlendirilmektedir. Toplam ekipman etkinli\u011fi; kullan\u0131labilirlik, performans ve kalite de\u011ferlerinin \u00e7arp\u0131m\u0131 ile hesaplanmaktad\u0131r. Bu \u00f6l\u00e7\u00fct, enerji t\u00fcketimi, bak\u0131m maliyeti, operat\u00f6r deneyimi, makine \u00f6mr\u00fc, ar\u0131za say\u0131s\u0131 gibi makine verimlili\u011fini etkileyen \u00e7ok say\u0131da de\u011fi\u015fkeni dikkate almamaktad\u0131r. Bu nedenle, T\u00dcB projelerinin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde TEE \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc tek ba\u015f\u0131na yetersiz kalmaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada; bu eksikliklerin \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in bir \u00fcretim sisteminde makine etkinli\u011finin de\u011ferlendirilmesinde veri zarflama analizi esasl\u0131 bir model \u00f6nerilmi\u015ftir. \u00d6nerilen modelin uygulanabilirli\u011fi, bir \u00e7elik \u00fcreticisinden al\u0131nan verilerle ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile sunulmu\u015ftur. Ayr\u0131ca, veri zarflama analizi ile elde edilen makine etkinlik de\u011ferleri ile toplam ekipman etkinli\u011fi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Veri Zarflama Analizi\u2019nin Toplam Ekipman Etkinli\u011fi \u00d6l\u00e7\u00fct\u00fcne Etkisi<\/h4>\n\n\n\n

Modern \u00fcretim i\u015fletmeleri, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kaynaklar\u0131n\u0131 daha etkin y\u00f6netmek ve verimlilik art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da stratejik yakla\u015f\u0131mdan faydalanmaktad\u0131r. Bu noktada; toplam \u00fcretken bak\u0131m, \u00fcretim i\u015fletmelerinin performanslar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in faydaland\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli yakla\u015f\u0131mlardan biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, \u00fcretim sisteminin etkinli\u011fini artt\u0131rmak i\u00e7in ekipman ile ilgili t\u00fcm kay\u0131plar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 prensibine dayanmaktad\u0131r. Bu noktada, toplam ekipman etkinli\u011fi (TEE), bu yakla\u015f\u0131m ile \u00fcretim i\u015fletmeleri taraf\u0131ndan yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan \u00f6nemli bir performans \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc haline gelmi\u015ftir. Toplam ekipman etkinli\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc, etkinlik de\u011ferlendirmesini kullan\u0131labilirlik, performans ve kalite olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 boyut \u00fczerinden yapmakta ve mutlak etkinli\u011fi \u00f6l\u00e7mektedir. Di\u011fer taraftan, bir ekipman\u0131n etkinli\u011finin de\u011ferlendirilmesinde bir \u00fcretim sisteminde bak\u0131m maliyeti, enerji verimlili\u011fi, ar\u0131zalar aras\u0131 ortalama s\u00fcre gibi \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctten s\u00f6z edilebilir. Bu noktada; toplam ekipman etkinli\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fcn eksikliklerinin \u00fcstesinden gelmede veri zarflama analizi (VZA) \u00f6nemli f\u0131rsatlar sunmaktad\u0131r. Veri zarflama analizi, farkl\u0131 birimlere sahip \u00e7ok say\u0131da girdi ve \u00e7\u0131kt\u0131 i\u00e7eren problemlerde, karar verme birimlerinin ba\u011f\u0131l olarak etkinli\u011finin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi i\u00e7in kullan\u0131lan do\u011frusal programlama esasl\u0131 bir tekniktir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada; veri zarflama analizi kullan\u0131larak bir \u00fcretim sisteminde makina etkinli\u011finin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi i\u00e7in bir yakla\u015f\u0131m\u0131n geli\u015ftirilmesi ama\u00e7lanmaktad\u0131r. Bu ama\u00e7la; girdi odakl\u0131 Charnes-Cooper-Rhodes (CCR) modeli esas al\u0131narak bir \u00fcretim sisteminden al\u0131nan veriler ile makinelerin ba\u011f\u0131l etkinli\u011fi hesaplanm\u0131\u015f ve \u00f6nerilen yakla\u015f\u0131m\u0131n uygulanabilirli\u011fi ortaya konulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Metodoloji<\/h4>\n\n\n\n

VZA, \u00e7ok say\u0131da karar verme birimine sahip organizasyonlar i\u00e7in her bir birimi, di\u011fer t\u00fcm birimler ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r ve bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131, \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n kaynak girdilere oran\u0131n\u0131 esas alan bir etkinlik \u00f6l\u00e7e\u011fi ile ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bu teknikte, ayn\u0131 birime sahip olmayan \u00e7ok say\u0131da girdinin ve \u00e7ok say\u0131da \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n bir birimin etkinli\u011finin \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde e\u015f zamanl\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 olas\u0131d\u0131r (Fitzsimmons ve di\u011f., 2008). Veri zarflama analizinde, lineer programlama modeli etkinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirlemektedir. En etkin birim ya da birimler i\u00e7in etkinlik de\u011feri 1 (di\u011fer bir ifade ile %100) olmaktad\u0131r. Bu teknik ile etkin birimlerin operasyon uygulamalar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131larak, daha az etkin birimler i\u00e7in iyile\u015ftirme alanlar\u0131 belirlenebilir. Charnes ve di\u011f. (1978) taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ana VZA modeli, CCR modeli olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. CCR y\u00f6ntemi \u00f6l\u00e7e\u011fe g\u00f6re sabit getiri varsay\u0131m\u0131na dayan\u0131r. Bu modelde; n girdi say\u0131s\u0131n\u0131 (i=1,…,N), m \u00e7\u0131kt\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131 (j=1,…,M) ve k karar verme birimi say\u0131s\u0131n\u0131 (k=1,…,K) ifade etmek \u00fczere notasyonlar kullan\u0131l\u0131r. (Fitzsimmons ve di\u011f., 2008)<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7<\/h4>\n\n\n\n

H\u0131zla de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen rekabet ortam\u0131nda \u00fcretim i\u015fletmeleri i\u00e7in kaynaklar\u0131n etkin y\u00f6netimi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu noktada; \u00fcretim i\u015fletmeleri farkl\u0131 y\u00f6netim yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan faydalanmaktad\u0131rlar. Toplam \u00fcretken bak\u0131m, organizasyondaki t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 ile ekipman verimlili\u011finin artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve \u00fcretim performans\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesini ama\u00e7layan bir bak\u0131m y\u00f6netim sistemi sunmaktad\u0131r. Toplam \u00fcretken bak\u0131m yakla\u015f\u0131m\u0131nda, makinelerin etkinli\u011fi toplam ekipman etkinli\u011fi ad\u0131nda bir performans \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc ile de\u011ferlendirilmektedir. Toplam ekipman etkinli\u011fi; kullan\u0131labilirlik, performans ve kalite boyutlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ekipman etkinli\u011fini \u00f6l\u00e7mektedir. Bu boyutlar\u0131n hesaplanmas\u0131nda; y\u00fckleme zaman\u0131, plans\u0131z duru\u015f s\u00fcresi, beklenen ve ger\u00e7ekle\u015fen \u00fcretim miktarlar\u0131 ve hurda ve yeniden i\u015fleme miktarlar\u0131 gibi de\u011fi\u015fkenler dikkate al\u0131nmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan; bu de\u011fi\u015fkenler d\u0131\u015f\u0131nda enerji t\u00fcketimi, bak\u0131m maliyeti, operat\u00f6r deneyimi, makine \u00f6mr\u00fc gibi makine verimlili\u011fini etkileyen \u00e7ok say\u0131da de\u011fi\u015fken vard\u0131r. TEE \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc bu de\u011fi\u015fkenleri dikkate almakta yetersiz kalmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda; TEE \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc ile mutlak etkinlik \u00f6l\u00e7\u00fclmekte ve makinelerin birbirlerine g\u00f6re ba\u011f\u0131l etkinlikleri de\u011ferlendirilmemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada; TEE \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fcn s\u00f6z\u00fc edilen eksikliklerinin \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in bir \u00fcretim sisteminde makine etkinli\u011finin de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in veri zarflama analizi \u00f6nerilmi\u015ftir. Girdi odakl\u0131 CCR modeli kullan\u0131larak bir paslanmaz \u00e7elik \u00fcreticisinden al\u0131nan verilerle bir vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu uygulama ile 4 farkl\u0131 dilme makinesinin 12 ayl\u0131k d\u00f6nemine ait etkinlik de\u011ferleri hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu analiz sonucunda; tam etkin ve etkin olmayan makine d\u00f6nem ikilileri belirlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, makinelerin d\u00f6nemler baz\u0131nda TEE de\u011ferleri hesaplanarak CCR modeli ile elde edilen etkinlik de\u011ferleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve farkl\u0131l\u0131klar yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Veri zarflama analizi, farkl\u0131 birimlere ait s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da girdi ve \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 dikkate alarak bir \u00fcretim sisteminde makine etkinli\u011finin de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in \u00f6nemli f\u0131rsatlar sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Makalenin tamam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki linki t\u0131klay\u0131n\u0131z:<\/p>\n\n\n\n

\u00dcretim Sistemlerinde Veri Zarflama Analizi \u0130le Makina Etkinli\u011finin \u00d6l\u00e7\u00fclmesi<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Makine Etkinli\u011finin De\u011ferlendirilmesinde; Veri Zarflama Analizi Bir \u00fcretim i\u015fletmesi i\u00e7in kaynaklar\u0131n etkin y\u00f6netimi kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu noktada; \u00fcretim i\u015fletmeleri farkl\u0131 y\u00f6netim yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan ve yal\u0131n \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131ndan faydalanmaktad\u0131rlar. Toplam \u00fcretken bak\u0131m (T\u00dcB), alt\u0131 b\u00fcy\u00fck kayb\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ekipman verimlili\u011finin artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve \u00fcretim performans\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesini ama\u00e7layan en \u00f6nemli yakla\u015f\u0131mlardan biridir. Toplam \u00fcretken bak\u0131m yakla\u015f\u0131m\u0131nda, makinelerin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":86,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-80","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/80","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=80"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/80\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95,"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/80\/revisions\/95"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=80"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qualist.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=80"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}